De vragen die u stelde

Vragen mbt slapende militairen in zeventiende eeuwse genreschilderkunst

Vraag

Graag zou ik u willen vragen om uw expertise met betrekking tot een schilderij in de collectie van de Hermitage in Sint Petersburg. Momenteel schrijf ik mijn Masterscriptie bij de Universiteit van Amsterdam. Het onderwerp van mijn scriptie is de betekenis van slaap in zeventiende-eeuwse genreschilderkunst. Voor mijn hoofdstuk over slapende soldaten wend ik mij tot u. Het schilderij in de bijlage toont een soldaat in sluimerende toestand in staande positie. Voor hem zijn een kuras, een trommel en een helm als stilleven afgebeeld. Bij het bestuderen van deze afbeelding komen er allerlei vragen in mij op die ik graag aan u zou willen voorleggen. Wat is de betekenis van de slaap van deze soldaat. Het is welhaast onmogelijk om te staan en te slapen, dus in diepe slaap kan de jongen niet zijn. Is de houding waarmee hij het geweer vast heeft een standaard houding van iemand die op de wacht staat? Kan hij een schildwacht zijn? Uit de literatuur heb ik begrepen dat stillevens van wapentuig vaak een vanitas boodschap uitdragen. Heeft deze jongen de wapentuig van zich afgenomen of is de uitbeelding van deze objecten puur ter decoratie? Zou u een blik kunnen werpen op de afbeelding en mij uw mening erover willen mailen?

Antwoord

De voorstelling zou kunnen passen in het genre kortegaarde (wachtlokaal) , een van de geliefde militaire onderwerpen in de eerste helft va de 17e eeuw. Wellicht is het u bekend, maar daar is overgepubliceerd. (zie E. Borger, De Hollandse kortegaard uit de gouden eeuw, Zwolle z.j.)

Zoals gebruikelijk wordt hier niet de realiteit weergegeven, maar een door de schilder gearrangeerd portret van een (sluimerende) soldaat. De afgelegde wapenrusting (kuras, zwaard, helm en trommel) houden niet direct verband met de functie van de geportretteerde soldaat. Het geweer suggereert te doen te hebben met een musketier, de trommel met een trommelaar/tamboer en het kuras met een piekenier. Die functies werden niet door een en dezelfde militair vervuld. De objecten zijn dus bedoeld als aankleding.

 

Voorstellingen van slapende soldaten komen niet vaak voor – een voorbeeld is ‘De Wacht’ van Carel Fabritis (1654) – , maar wel een voor de hand liggend onderwerp zou je zeggen gezien het tijdverdrijf in een wachtlokaal als er geen dienst gedraaid hoefde te worden. De vermoeide of slapende soldaat zou in dit geval een verwijzing kunnen zijn na het lopen van een nachtwacht.

Boek: Hollandse kortegaard : geschilderde wachtlokalen uit de Gouden Eeuw / Ellen Borger ; [vert. van de summary Andrea Smith ; eindred. Charles Dumas],  HBD A 150-0164

Advertenties

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

link naar legermuseum