Kleding van de Keizer

Adequate tekeningen: de waarheid achter afbeeldingen.

Hollandse mariniers in Hamburg ([3],[4],[5],[7])Hollandse mariniers in Hamburg. ([3],[5],[4],[7])

Afbeeldingen uit de Napoleontische tijd geven niet altijd een adequaat beeld van de werkelijkheid. Als de vier afbeeldingen van Hollandse mariniers nader worden bekeken, valt het volgende op. Aan de ene kant dat de tekeningen van verschillende kwaliteit en dus waarschijnlijk ook tekenaars zijn, hetgeen, anderzijds, de nodige verschillen met zich meebrengt. De vraag is daarom: wat is juist?

Naar aanleiding van een vraag aan het legermuseum viel het volgende op. Twee afbeeldingen laten mariniers zien met een sjako met twee gouden strepen, terwijl de mariniers op de andere twee afbeeldingen deze niet hebben (met uitzondering van de middelste marinier). Is dit een fout van de tekenaar? Of dachten de tekenaars ieder dat de strepen verschillende betekenissen hebben?

Mariniers met hoed aan de linkerkant opgeslagen.

Franse mariniers met de ronde(n) hoed, in Nederland, waar dit type hoofddeksel aan het begin van de negentiende eeuw ook door de Mariniers werd gevoerd, ook wel ‘hoedjesmannetjes’ genoemd. (5)

Gek genoeg wordt in de beschrijvingen over deze uniformen niet expliciet gesproken over een gouden rand op de sjako. Sterker nog, er wordt helemaal niet gesproken over een sjako. In de beschrijvingen van Geschiedenis der mariniers [1] en De Nederlandsche mariniers van 1665 tot 1900 [2] wordt gesproken over een ‘ronde(n) hoed aan de linkerzijde opgeslagen’. Een sjako heeft geen linkerrand om omgeslagen te kunnen worden. De ronde(n) hoed die hier bedoeld wordt duidt waarschijnlijk op de hoed zoals te zien op de afbeelding.

De bovenstaande vier afbeeldingen laten echter geen ‘normale’ mariniers zien. Het betreft hier Hollandse mariniers gelegerd in Hamburg. Wat deze anders maakte was dat zij uitsluitend sjako’s droegen, rode epauletten op de schouders hadden en een grote pluim op de sjako (in plaats van de pompon). Dit komt waarschijnlijk omdat deze soldaten hier niet dienst deden als marinier, maar als linie-infanterie. De volgende afbeelding zou dit tegenspreken, maar er zijn vermoedens dat de tekenaar hier een fout heeft begaan. Volgens de beschrijving van 1805 hoorden deze mariniers geen sjako te dragen, en aangezien de pluim en epauletten ontbreken, kan uitgesloten worden dat het hier om Hamburgse mariniers gaat.[3]

mariniers met sjako

Nederlandse marinier uit 1805. Deze tekening is in dezelfde periode, door dezelfde tekenaar, gemaakt als de afbeelding van de mariniers van Hamburg. Het is dus goed mogelijk dat de tekenaar het hoofddeksel zelf verzonnen heeft. (6)

Dit verklaart nog steeds niet waar de gele strepen voor dienden, die door de tekenaars blijkbaar ook niet goed verklaard konden worden. Omdat Nederland vanaf 1806 onder Frans bewind viel (koning Lodewijk Napoleon), kunnen deze strepen verwijzen naar de Franse uniformering. De afbeelding laat een groepje Franse gardemariniers zien, die net als de Nederlandse mariniers gele strepen voeren. Er lijkt hier, kijkend naar de trompetter die dezelfde strepen heeft, geen rangverschil gemaakt te worden,. Rangonderscheidingen waren ook niet te herkennen aan sjakostrepen, maar aan de verschillende epauletten. De Nederlandse mariniers op de afbeelding dragen allemaal dezelfde epauletten, er lijkt dus geen onderscheid te worden gemaakt in rang.

De gouden strepen verwijzen waarschijnlijk naar het Franse equivalent, maar geven geen rangonderscheidingen aan. De tekenaars die op de afbeeldingen een tweede gouden streep hebben vergeten te tekenen, maakten waarschijnlijk een vergissing. Het legermuseum bezit een mooie collectie over uniformering van het koninkrijk Holland van Dr F.G de Wilde. Deze kunnen in het CIC bij het legermuseum te Delft geraadpleegd worden.

Heeft u zelf informatie of afbeeldingen in bezit over dit onderwerp, dan kunt u dat hieronder of op de facebookpagina delen. U kunt ook terecht met eventuele vragen of opmerkingen.

Franse garde mariniers

Franse garde-mariniers met dezelfde gele strepen op de sjako. (5)

Literatuur

[1] P.A. Leupe en F.A, van Braam Houckgeest, De geschiedenis der mariniers (Nieuwediep 1867) 71. Legermuseum Delft. Bibliotheek Legermuseum exemplaarnummer: 00080558

[2] J.R.J.P. Cambier, De Nederlandsche mariniers van 1665 tot 1900 (Den Helder 1899) 126. Legermuseum Delft. Bibliotheek legermuseum exemplaarnummer: 00080578

[3] Jan Willem van Borselen en Karel Nicolas, De marinier en zijn uniform, geschiedenis van de kleding en tenues bij het Korps Mariniers (Rotterdam 2006) 70-79. Legermuseum Delft. Bibliotheek Legermuseum exemplaarnummer: 00241829

[4] Dr F.G. de Wilde, De uniformen van het Nederlandse leger ten tijde van de Bataafse republiek en het koninkrijk Holland 1795-1810 (Amsterdam 1999) 199. Legermuseum Delft. Bibliotheek Legermuseum exemplaarnummer: 00012845

[5] Tradition magazine, Le bourgeois de hambourg (Parijs 1998) 68, Legermuseum Delft. Bibliotheek Legermuseum exemplaarnummer: 00042587.

[6] Raa, F.J.G. ten, Abbildungen der Uniformen aller Truppen in Hamburg seit den Jahren 1806 – 1815 einquartirten gewesener Truppen : 96 – 130 Holländer. Legermuseum Delft, objectnummer: 00203012/034.

[7] Collectie de Wilde, Legermuseum Delft. Exemplaarnummer: 00179153

Advertenties

Reacties

6 gedachtes over “Adequate tekeningen: de waarheid achter afbeeldingen.

  1. Dit artikel heeft al enig discussie opgeleverd. Verschillende reacties zijn naar het legermuseum gestuurd om nou uit te zoeken wat een Hollandse marinier in deze tijd precies op zijn hoofd droeg. Weet u zelf meer over dit onderwerp, dan kan u hier de informatie delen. Voor mensen die meer willen weten over dit onderwerp, of mariniers in deze tijd in het algemeen, zijn de volgende bronnen wellicht nuttig:

    De uniformen van de Nederlandsche zee- en landmacht hier te lande en in de kolonien naar aquarellen of teekeningen van J. Hoynck van Papendrecht, W.C. Staring, en J.P. de Veer / met tekst van F.J.G. ten Raa, exemplaarnummer: 00005558.

    Het korps mariniers en zijn vaandel / J.M. Droogendijk ; samengesteld in opdracht van het comité uit Rotterdam’s burgerij tot huldiging van het korps mariniers bij gelegenheid van de vaandeluitreiking aan het korps, exemplaarnummer: 00080562.

    De mariniers : zo wijd de wereld strekt / Ric van Dijk, Joop Klein Essink, exemplaarnummer: 00071858.

    De Nederlandse mariniers / Ph.M. Bosscher ; [ten geleide door J.G.M. Nass], exemplaarnummer: 00002743.

    De marinierskazerne van Rotterdam : van arsenaal der admiraliteit tot bakermat van zeesoldaten / Jan Willem van Borselen, exemplaarnummer: 00135317.

    Geplaatst door legermuseum | januari 27, 2012, 9:32 am
  2. continuously i used to read smaller articles or reviews that also clear their motive, and that is also happening with
    this post which I am reading at this place.

    Geplaatst door mosaic design templates | februari 23, 2013, 10:17 pm
  3. De tekening Nederlandse marinier uit 1805. gemaakt als de afbeelding van de mariniers van Hamburg. Het is dus goed mogelijk dat de tekenaar het hoofddeksel zelf verzonnen heeft. (6)

    volgens mij is dit een tekening van het uniform van het Nederlandse korps pontonniers uit 1807-1810 volgens een beschrijving uit het boek van Dr. F.G. de Wilde, “De uniformen van het Nederlandse leger ten tijde van de Bataafse republiek en het Koninkrijk Holland 1795-1810”. Deze hadden ook een anker op de sjako net als de mariniers.

    Geplaatst door Stan | oktober 12, 2013, 1:00 pm
  4. I appreciate your wordpress web template, exactly where did you down load it through? ffkdacadegaf

    Geplaatst door Johnf891 | juli 13, 2014, 9:36 am
  5. de rand op de sjako van de franse garde sailors is de kleur aurore (dit is een soort oranje)deze eenheid was geen marinier eenheid maar een aantal scheeps equipage’s

    Geplaatst door dirk rep | augustus 17, 2014, 8:39 pm

Trackbacks/Pingbacks

  1. Pingback: Bonaire, A Maritime History, Mariniers and Maréchaussée, Detachements in Bonaire, 1818-1951 | Globedivers' Blog - mei 15, 2013

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

link naar legermuseum