Kleding van de Keizer

Praktijkervaring met Napoleontische uniformen: het Franse uniform te velde.

*Dit artikel is geschreven aan de hand van eigen ervaringen met behulp van aanvullende literatuur*

De Napoleontische soldaat rond 1812 had een uniforme uitrusting die alles bij elkaar ruim 24 kg woog.[1] Deze uitrusting werd vastgelegd in het uniformreglement van 19 januari 1812. Hierin staat exact vermeld waaraan de uniformen moesten voldoen en hoe de soldaten ermee om moesten gaan. Anders dan in eerdere reglementen, werd vastgesteld dat het uniform zo strak mogelijk rond het lichaam moest zitten. Niet elke soldaat heeft echter dezelfde maat, reden waarom er drie uniformmaten in omloop waren.[2] Ondanks het feit dat er wel degelijk nagedacht was over de functionaliteit van de uniformen, liet de praktijk zien dat de realiteit weerbarstiger was.

Fuselier in uniform model 1812 habit-vest.Fuselier in uniform model 1812.
(John R. Elting, Napoleonic uniforms (Ontario 1993) Legermuseum Delft. Bibliotheek Legermuseum exemplaarnummer: 000060060)

De afbeelding laat de standaarduniformering zien van een Franse soldaat te velde rond 1812. Deze bestond uit een habit-vest (uniformjas)(1), een pantalon (pantalon de toile (Linnen broek)(2) en de sjako (hoofddeksel)(3). Het habit-vest was van het zogenaamd model Bardin, vernoemt naar haar bedenker Etienne-Alexandre Bardin, en zat strak om het lichaam heen. De jas heeft een paar bijzondere en onpraktische uiterlijkheden. Op de zijpanden van de jas zijn zakkleppen te zien. Deze kleppen zijn echter vals en bestaan slechts uit een opgenaaid koord of een ingenaaide bies. De zakken waren dus niet functioneel. Dit was wel het geval bij eerdere modellen jassen en zou dus bij het nieuwe model gezien kunnen worden als een modeverschijnsel. De opgenaaide knopen moeten het idee geven dat de zakken wel te gebruiken waren. Naast de zakkleppen zijn twee andere knopen te zien, en wel op de rug. In de praktijk konden deze knopen gebruikt worden om de giberne (patroontas) aan vast te maken door middel van een riempje.[3] Deze zaten echter te hoog op de rug om de giberne eraan te kunnen bevestigen. Daarnaast was daar maar één knoop voor nodig en kan de andere knoop weer gezien worden als mode. In de voering van het habit-vest zijn, zoals op de afbeelding is te zien, twee steekzakken ingenaaid. Ondanks het feit dat deze zakken wel functioneel waren, zitten ze op een zeer onpraktische plek. Als de jas gedragen werd kon men de zakken niet of amper bereiken. Hier kon de sjako voor gebruikt worden. De sjako werd in 1806 ingevoerd, en in 1812 als standaard hoofddeksel gebruikt. De dikke, leren sjako bood genoeg weerstand om een sabelslag te weerstaan. Door zijn vorm is hij echter ook goed te gebruiken om spullen in op te bergen. Zo is de term sjakobijbel overgeleverd. Het is echter niet zeker of dit in de praktijk ook echt gedaan werd. De sjako kende alleen een groot nadeel, en dat was dat hij niet waterbestendig was. Als oplossing gebruikten soldaten ingevette doeken canvas (een zogenaamde sjako-hoes) om de sjako mee te beschermen. Deze sjako-hoes werd echter nooit officieel in het reglement opgenomen en de soldaten moesten er zelf voor zorgen.[4] Op afbeeldingen komen we deze regelmatig tegen.

De theorie heeft dus niet altijd functie in de praktijk. Er moet uiteraard wel bedacht worden dat de afbeeldingen van nu een geromantiseerde versie geven van de werkelijkheid. Dat soldaten daadwerkelijk de uniformen droegen zoals dit voorgeschreven was is te betwijfelen aangezien het logischer is te denken dat een soldaat de theorie opgeeft voor een praktischere realiteit. Toch geven de getekende bronnen enig idee van de werkelijkheid. Het legermuseum bezit een grote verzameling van soldatenplaten in de Napoleontische tijd die geraadpleegd kunnen worden bij het CIC.

Heeft u zelf informatie of afbeeldingen in bezit over dit onderwerp, dan kunt u dat hieronder of op de facebookpagina delen. U kunt ook terecht met eventuele vragen of opmerkingen.

Frans uniform te velde

[1] Alain Pigeard, L’armee Napoléonienne (Curandéra 1993)  642. Legermuseum Delft. Bibliotheek Legermuseum exemplaarnummer: 00007167[2] Ibidem 654.[3] Vincent Bourgeot en Alain Pigeard, Encyclopédie des uniformes Napoléoniens 1800-1815 (Entremont-le-Vieux 2003)  29. Legermuseum Delft. Bibliotheek Legermuseum exemplaarnummer: 00135393.[4] Ibidem 640.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

link naar legermuseum

%d bloggers liken dit: